Lubelszczyzna ma nowe skarby kulinarne. Ministerstwo wpisało je na oficjalną listę

Lista Produktów Tradycyjnych to prowadzony przez Ministerstwo Rolnictwa spis artykułów, których jakość lub wyjątkowe cechy wynikają ze stosowania tradycyjnych, znanych od co najmniej 25 lat metod wytwarzania. Aby produkt mógł znaleźć się na tej liście, wytwórca musi przejść weryfikację przez urząd marszałkowski oraz ministerstwo, dokumentując historię i pochodzenie receptury. Proces ten wymaga przedstawienia dowodów w postaci starych zapisków, książek kucharskich lub relacji ustnych zbieranych przez etnografów.

Obecność na liście chroni dziedzictwo regionu przed zapomnieniem, buduje zaufanie konsumentów i pozwala producentom wyróżnić się na tle masowej produkcji żywności. Wpis na Listę Produktów Tradycyjnych jest często pierwszym krokiem dla producentów, którzy chcą w przyszłości ubiegać się o certyfikaty unijne, takie jak Chroniona Nazwa Pochodzenia czy Chronione Oznaczenie Geograficzne.

Mus z owoców dzikiej róży z dodatkiem pigwowca z Końskowoli

Pierwszą nowością, która oficjalnie dołączyła do lubelskich rarytasów, jest mus z owoców dzikiej róży z dodatkiem pigwowca z Końskowoli. Łączy w sobie delikatność kwiatowego aromatu róży z wyrazistą kwasowością pigwowca. Region Końskowoli od pokoleń słynie ze szkółkarstwa, a tradycja przetwarzania owoców z tamtejszych upraw jest wpisana w historię powiatu puławskiego. Mus ten wyróżnia się brakiem konserwantów – jego trwałość wynika wyłącznie z naturalnej kwasowości pigwowca oraz tradycyjnego procesu pasteryzacji, co pozwala zachować większość cennych witamin zawartych w owocach dzikiej róży.

Owoce dzikiej róży są zbierane ręcznie po pierwszych przymrozkach, co wpływa na ich słodycz poprzez rozkład zawartych w nich skrobi na cukry proste. Dodatek soku lub przecieru z pigwowca dodaje rześkości. Końskowola buduje swoją markę jako różany region, a wpisanie musu na listę jest kolejnym etapem umacniania jej pozycji.

Wygnaniaki – pierogi z kaszą gryczaną i ziemniakami

Drugim bohaterem lutowego wpisu są wygnaniaki, czyli pierogi z kaszą gryczaną i ziemniakami. To danie jest kwintesencją kuchni wschodniej Lubelszczyzny, a konkretnie okolic miejscowości Wygnanki w gminie Sosnówka w powiecie bialskim. Farsz tych pierogów jest unikalny dzięki proporcjom kaszy gryczanej do ziemniaków (zazwyczaj 1:1), co odróżnia je od popularnych pierogów ruskich czy biłgorajskich.

Kasza gryczana od wieków była podstawą wyżywienia w tej części Polski ze względu na piaszczyste gleby sprzyjające uprawie gryki. Wygnaniaki charakteryzują się zwartym ciastem i wyrazistym nadzieniem, które doprawia się jedynie solą, pieprzem oraz przesmażoną na tłuszczu cebulką. Tradycja lepienia wygnaniaków przetrwała dzięki przekazom międzypokoleniowym w lokalnych Kołach Gospodyń Wiejskich, które serwują je podczas dożynek i odpustów.